Alergia pokarmowa u psa. Jak się objawia i jak ją leczyć?

Uporczywe drapanie, nawracające zapalenia uszu, zaczerwieniona skóra, biegunki i wymioty to objawy mogące świadczyć o alergii pokarmowej u psa. Uczulenie na składnik diety może pojawić się u każdego czworonoga, niezależnie od jego wieku czy rasy. Niestety ustalenie, co dokładnie odpowiada za reakcję alergiczną, nie zawsze będzie proste. Jak pomóc pupilowi i jaka karma dla psa z alergią będzie najlepsza?

Czym jest alergia pokarmowa u psa?

Alergia pokarmowa to nieprawidłowa, nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancję obecną w pożywieniu, najczęściej białko. Organizm psa rozpoznaje dany składnik jako zagrożenie i uruchamia reakcję immunologiczną, która prowadzi do rozwoju stanów zapalnych obejmujących przede wszystkim przewód pokarmowy i skórę.

Objawy alergii pokarmowej u psa

Najczęstszym objawem alergii pokarmowej jest uporczywy świąd, który prowokuje zwierzaka do częstego drapania się, wygryzania skóry i wylizywania łap. Podrażniona i uszkodzona skóra staje się podatna na infekcje, które mogą skutkować powstawaniem ran, wyłysieniami i jeszcze większym świądem. Uczuleniu towarzyszą najczęściej takie objawy, jak:

• zaczerwienienie skóry, szczególnie na łapach, pysku, brzuchu i pod pachami,
• nadmierne wypadanie sierści i miejscowe wyłysienia,
• nawracające infekcje skóry – bakteryjne lub drożdżakowe,
• zapalenia uszu, trzepanie głową i brudna wydzielina w kanałach słuchowych,
• łzawienie oczu i brudne zacieki pod oczami,
• rude przebarwienia na łapach, powstałe na skutek częstego kontaktu sierści ze śliną,
• wzdęcia, gazy, biegunki i wymioty wywołane przez stany zapalne przewodu pokarmowego.

Pies z objawami alergii pokarmowej może również stać się rozdrażniony, bardziej reaktywny lub wycofany.

Alergia a nietolerancja pokarmowa u psów

Nie każda niepożądana reakcja na pokarm będzie oznaczać alergię. Podobne dolegliwości mogą występować także przy nietolerancji pokarmowej. Na czym polega różnica?

• Alergia pokarmowa to reakcja układu odpornościowego na składnik diety, najczęściej białko. Reakcję tę może wywołać nawet niewielka ilość alergenu. Dolegliwość ta może rozwinąć się nagle i nawet na diecie, na którą pies dotychczas nie reagował uczuleniem. Objawy dotyczą zazwyczaj skóry, choć u niektórych psów obejmują równiez zaburzenia trawienia.
• Nietolerancja pokarmowa przebiega bez udziału układu odpornościowego. Reakcja może wynikać na przykład z niedoboru enzymów niezbędnych do trawienia danego składnika diety, a jej nasilenie zależeć będzie od ilości spożytej substancji. Objawy dotyczą zazwyczaj przewodu pokarmowego. Nasilone zaburzenia trawienia mogą jednak prowadzić do niedoborów pokarmowych, które często objawiają się osłabieniem skóry i pogorszeniem wyglądu sierści.

Tak podobne objawy mogą sprawić, że rozróżnienie tych problemów bywa dość trudne i nie zawsze jest możliwe. Jednak w obydwu przypadkach rozwiązaniem będzie wykluczenie z diety psa problematycznego składnika. Kluczowe jest więc ustalenie, jaki element diety odpowiedzialny jest za niepożądaną reakcję.

Co wywołuje alergię pokarmową u psa?

Alergię pokarmową może wywołać niemal każde źródło białka obecne w diecie psa – zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. Do częściej rozpoznawanych alergenów należą wołowina, nabiał, kurczak i pszenica. Jednak to, co uczuli danego czworonoga, jest kwestią całkowicie indywidualną – niektóre psy mogą reagować także na „hipoalergiczne” mięsa, takie jak jagnięcina czy kangur, a nawet na konserwanty i barwniki zawarte w karmie.

Niestety nie istnieją badania, które mogłyby w wiarygodny sposób wykazać, na co uczulony jest pies. Dlatego ustalenie składnika, który należy wykluczyć z diety czworonoga, nie jest łatwe i wymaga przeprowadzenia diety eliminacyjnej.

Czym jest dieta eliminacyjna?

Dieta eliminacyjna to postępowanie polegające na podawaniu psu pokarmu składającego się z minimalnej liczby składników, czyli z jednego źródła białka zwierzęcego i jednego źródła węglowodanów, z którymi pies nie miał wcześniej kontaktu. Taką dietę należy stosować aż do ustąpienia objawów alergii, najczęściej przez 6-8 tygodni. Gdy stan psa się poprawi, można wprowadzać mu kolejne elementy diety, pojedynczo, co 6 tygodni i wycofywać te, które wywołają nawrót objawów. Po ustaleniu, które pokarmy są bezpieczne dla psa, należy wprowadzić mu zbilansowaną dietę wolna od alergenów.

Czym karmić psa na diecie eliminacyjnej?

Lista składników podawanych psu w trakcie diety eliminacyjnej musi być ograniczona do absolutnego minimum. Niektórzy opiekunowie decydują się na podawanie pupilowi monobiałkowych karm komercyjnych (najczęściej mokrych) bazujących na rzadziej spotykanych gatunkach mies. Należy jednak pamiętać, że przy produkcji karm często dochodzi do zanieczyszczenia produktu, na skutek czego w składzie obecne mogą być także surowce, które nie są wymienione na opakowaniu.

Wielokrotnie wykazano, że w składzie karm, które miały zawierać tylko określone źródła białka zwierzęcego znajdowały się również inne, nieopisane na etykiecie gatunki mięsa. Badania laboratoryjne próbek karm (także w teorii monobiałkowych) bardzo często wykrywały DNA całej listy zwierząt. Zdarzało się również, że karma w ogóle nie zawierała mięsa wymienionego na etykiecie. Dlatego najbezpieczniejszym i najpewniejszym sposobem na przeprowadzenie diety eliminacyjnej jest samodzielne przygotowywanie psu posiłków z kupionych przez siebie świeżych składników.

Warto również pamiętać, że w przypadku zdrowego, dorosłego psa dieta eliminacyjna nie musi być zbilansowana. W początkowym etapie najważniejsze jest wyciszenie objawów alergii, a kilka tygodni podawania psu pokarmu niezawierającego wszystkich niezbędnych składników nie wywoła poważnych niedoborów pokarmowych. Jednak po ustaleniu, które elementy diety są dla psa bezpieczne, konieczne będzie odpowiednie zbilansowanie posiłków.

W sytuacji, gdy opiekun nie ma możliwości samodzielnego przygotowywania psu posiłków, alternatywą mogą być odpowiednio dobrane karmy weterynaryjne. Takie diety bazują często na hydrolizowanym białku (czyli białku pociętym na fragmenty niewykrywalne przez układ odpornościowy), a ich produkcja jest lepiej kontrolowana, co zmniejsza ryzyko obecności przypadkowych surowców. Wybór diety weterynaryjnej i czas jej stosowania należy skonsultować ze specjalistą.

Kiedy warto skonsultować się z psim dietetykiem?

Skład diety eliminacyjnej powinien zostać dobrany przez doświadczonego dietetyka zwierzęcego. Opiekun korzystający z usług takiego specjalisty otrzyma też instrukcję przygotowywania posiłków i szczegółową rozpiskę dalszych kroków. Dowie się, jakie pokarmy wprowadzać po wyciszeniu objawów, które suplementy i w jakich dawkach będą najlepsze dla psa i jakie objawy będą świadczyć o konieczności modyfikacji pierwotnych założeń postępowania. Dietetyk może też pomóc w wyborze weterynaryjnej karmy dla psa z alergią. Współpraca ze specjalistą od żywienia psów to najlepszy sposób na zapewnienie psiemu alergikowi bezpiecznego i zdrowego sposobu żywienia.

Jeśli podejrzewasz alergię pokarmową u swojego psa, zapraszam do zapoznania się z ofertą.

Uwaga!

W trakcie trwania diety eliminacyjnej nie należy podawać psu żadnych dodatkowych pokarmów, takich jak przysmaki, dodatki zachęcające do jedzenia karmy czy resztki ze stołu. Nawet jednorazowy kontakt z alergenem może bowiem wywołać nawrót objawów i zniweczyć całe dotychczasowe starania. Jeśli w domu mieszkają inne zwierzęta, należy zadbać, by nie mogły wzajemnie podjadać sobie jedzenia. W przypadku psów, które mają skłonność do zjadania odpadków na spacerach, konieczne może być wyprowadzanie wyłącznie na smyczy, a czasem również w kagańcu.

Warto również pamiętać, że niektóre leki, pasty do zębów i suplementy mogą zawierać pewne ilości białka zwierzęcego lub roślinnego. Dlatego przed wprowadzeniem diety eliminacyjnej należy skonsultować ze specjalistą wszystkie podawane psu preparaty.

Leczenie alergii pokarmowej u psa

Nie opracowano dotychczas sposobów na leczenie alergii pokarmowej u psa. Lekarz weterynarii może zalecić podawanie czworonogowi leków, których zadaniem będzie wyciszenie objawów i zapobieganie wtórnym infekcjom skóry (leki przeciwświądowe, antybiotyki, maści). Jednak pies będzie musiał już do końca życia otrzymywać dietę wolną od uczulających go składników.